Laravel'in default olarak SQLite database ile gelmesi ve Aaron Francis’in High Performance SQLite eğitimleri ile YouTube videolarından sonra, SQLite'a bir şans verdim ve projelerime başlarken SQLite kullanmaya alıştım.

Ufak bir not: SQLite yabana atılacak bir veritabanı değil. Gerçekten büyük production sistemlerinde aktif rol oynuyor ve oldukça performanslı çalışıyor. Buna örnek olarak, Nuno Maduro tarafından geliştirilen ve daha sonra açık kaynak olarak yayınlanan Pinkary projesi gösterilebilir. Pinkary, Twitter benzeri bir sosyal medya platformu ve tamamen SQLite üzerinde çalışıyor. İlgili kaynak: Pinkary GitHub Repository Hatta bu proje, yazının ilerleyen kısmında anlatacağım backup sistemine benzer bir yapı da içeriyor: PerformDatabaseBackupCommand.php

Özellikle ufak ve yan projelerimde SQLite tercih ediyorum. Doğal olarak bazı backup yöntemlerini araştırmam gerekti. SQLite dosya tabanlı bir veritabanı olduğu için teoride sadece dosyayı kopyalamak yeterli olur.

Fakat transaction anlarında data bozulması ihtimali beni endişelendiriyordu. Araştırmalarımda, bu durumun kullanılan database modlarına göre farklılık gösterebildiğini fark ettim. Asıl mesele ise veritabanı büyüdükçe kopyalama sürelerinin artmasıydı.

Derken SQLite’ın backup için kullanılan küçük ama etkili bir komutunu keşfettim 👇

VACUUM INTO 'dizin/sql_yedek.sqlite';

Bu kadar basit bir senaryoyla data bozulmadan backup alınabiliyor. Detaylı bilgi için: SQLite Vacuum.

Yukarıdaki notuma istinaden: Buradaki kaygılarım, aslında Pinkary örneğinde görüldüğü gibi, dosya bazlı yedekleme ile de gayet başarılı şekilde aşılabiliyormuş. Dolayısıyla benim ufak/yan projelerde SQLite kullanma sebebim “yetersizlik” değil, daha çok alışma–tanışma–kaynaşma süreci.

O halde bu komutu Laravel ile birleştirip, üzerine bir zamanlayıcı eklersek (Laravel’de bu gerçekten çok kolay), problemsiz bir backup sistemi kurabiliriz. Şimdi adım adım bakalım 👇

Öncelikle bir artisan command oluşturalım:

php artisan make:command DbBackupCommand

👉 Laravel Docs: Generating Commands

Bu komut ile App\Console\Commands klasörü içinde DbBackupCommand.php dosyamız oluşacak. Dosya içindeki handle() metodunu şu şekilde güncelliyoruz:

public function handle(): void
{
    $backupPath = Storage::disk("db_backup")
        ->path('database_' . now()->timezone('Europe/Istanbul')->format('Y-m-d_H-i-s') . ".sqlite");

    DB::connection()->getPdo()->exec("VACUUM INTO '$backupPath'");

    $this->info("Backup oluşturuldu: $backupPath");
}

config/filesystems.php dosyasına yeni bir disk ekliyoruz:

'db_backup' => [
    'driver' => 'local',
    'root' => storage_path('app/private/backups/database'),
    'visibility' => 'private',
    'throw' => false,
    'report' => false,
],

Burada önemli olan kısım root ayarı. Backup’lar şu dizine kaydedilecek: projeniz/storage/app/private/backups/database

Artık terminalde şu komutu çalıştırabilirsiniz:

php artisan db:backup

Sonuç: Ayarladığınız dizine otomatik backup alınmış olacak. ✅

routes/console.php dosyasına gidin ve şunu ekleyin:

Schedule::command('db:backup')->hourly();

Bu sayede her saat başında otomatik backup alınacak. Farklı zamanlamalar için Task Scheduling Docs sayfasına bakabilirsiniz.

Arka planda zamanlayıcıyı çalıştırmak için:

php artisan schedule:work

Eğer bu şekilde bırakırsak günde 24 backup, haftada 168 backup oluşacak. Diskin dolmaması için eski backup’ları silmek gerekiyor.

DbBackupCommand.php dosyasında handle() metodunu şu şekilde güncelleyin:

public function handle(): void
{
    $backupPath = Storage::disk("db_backup")
        ->path('database_' . now()->timezone('Europe/Istanbul')->format('Y-m-d_H-i-s') . ".sqlite");

    DB::connection()->getPdo()->exec("VACUUM INTO '$backupPath'");

    $this->info("Backup created: $backupPath");

    // Eski backup'ları sil
    collect(Storage::disk("db_backup")->listContents(".", true))->each(
        function ($file) {
            if (
                $file["type"] === "file" &&
                $file["lastModified"] <
                now()->timezone('Europe/Istanbul')->subDay()->getTimestamp()
            ) {
                Storage::disk("db_backup")->delete($file["path"]);
                $this->warn("Deleted file: {$file['path']}");
            }
        }
    );
}

Burada Laravel’in collect() helper’ını kullandık. Tüm dosyaları listeliyor ve lastModified tarihine bakıyoruz. Eğer dosya 24 saatten eskiyse otomatik olarak siliyoruz.

Son olarak, backup alındığında kullanıcıya bildirim göndermek için routes/console.php dosyasında ufak bir ekleme yapabilirsiniz:

->onSuccess(function () {
    \App\Models\User::first()
        ->notify(new BackupSuccessNotification());
})

Ayrıca hata durumlarında farklı bildirimler de tanımlayabilirsiniz. 👉 Laravel Task Hooks

Artık elimizde:

• Manuel çalıştırabileceğimiz backup komutu
• Saatlik çalışan otomatik backup sistemi
• Eski backup’ları temizleyen yapı
• İsteğe bağlı bildirim sistemi

var. 🎉

Bu yapı sayesinde SQLite kullanan projelerinizde disk dostu, otomatik ve güvenli backup sistemi kurabilirsiniz.